Jęzor – Sosnowiec

Jęzor to najdalej na południe wysunięta dzielnica Sosnowca, położona w widłach rzek, tam gdzie Biała Przemsza łączy się z Czarną i dalej płynie już jako Przemsza. Przez ponad półtora wieku leżał po innej stronie granic niż reszta miasta i do 1953 roku należał do Jaworzna. Dziś sosnowiecki Jęzor kojarzy się przede wszystkim z węzłem dróg S1 i krajowej 79, z centrum handlowym outlet i z Trójkątem Trzech Cesarzy. Przychodni na jego terenie nie ma – najbliższe gabinety są w sąsiedniej Niwce.

Między trzema rzekami

Od północy Jęzor graniczy z Niwką, od zachodu z Modrzejowem i Mysłowicami, a od południowego wschodu z Jaworznem. Granice wyznaczają tu w dużej mierze rzeki: od Niwki i Modrzejowa dzielnicę oddziela Biała Przemsza, od Mysłowic – Przemsza. Ulic jest niewiele: Budowlana, Jaworznicka, Łabędzia, Mostowa, Plażowa, Starowiejska, Zagaje, Zawodzie, Stacja Jęzor i końcowy odcinek Orląt Lwowskich. Starowiejska przypomina, że był tu kiedyś zwarty przysiółek, a nazwy Zawodzie i Zagaje – że część terenu to dawne łąki i zarośla nad wodą.

Razem z Niwką, Modrzejowem i Borem Jęzor tworzy od 2004 roku jednostkę pomocniczą „Południe”. W jej piętnastoosobowej radzie ma jeden mandat – mniej niż sąsiednie części miasta.

Na granicy trzech państw

Najciekawszy rozdział historii Jęzora wiąże się z miejscem, gdzie stykają się rzeki. Do 1790 roku był przysiółkiem Dąbrowy Narodowej, należącym do biskupów krakowskich w ramach klucza sławkowskiego. Po rozbiorach trafił do monarchii Habsburgów, potem do Księstwa Warszawskiego, a w latach 1815–1846 do Wolnego Miasta Krakowa. Później znów był częścią Austrii, aż do 1918 roku. W tym czasie Modrzejów i Niwka po drugiej stronie Białej Przemszy należały do zaboru rosyjskiego, a Mysłowice za Przemszą – do Prus. Stąd wziął się Trójkąt Trzech Cesarzy: punkt, w którym spotykały się granice trzech mocarstw, dziś znany jako miejsce spacerów i punkt widokowy nad rzeką.

W II Rzeczypospolitej Jęzor leżał w powiecie chrzanowskim województwa krakowskiego i przez wiele lat był częścią Jaworzna. Do Sosnowca przyłączono go w 1953 roku, w tej samej fali zmian, w której miasto przejęło dawną gminę Niwka.

Kolej, drogi i outlet

Jęzor to przede wszystkim teren komunikacyjny. Przechodzi tu linia kolejowa Katowice–Kraków, a stacja Sosnowiec Jęzor łączy sieć PKP PLK z dawnymi prywatnymi liniami kolei piaskowych. Dla pasażerów jest obecnie nieczynna. W maju 2024 roku rozpoczęła się budowa przystanku Sosnowiec Jęzor Południowy na wiadukcie nad ul. Orląt Lwowskich, a od grudnia 2024 roku zatrzymują się na nim pociągi jadące z Katowic w stronę Krakowa. W dzielnicy są także lokomotywownia i stacja Jęzor Centralny.

Drugim wyróżnikiem jest węzeł drogi ekspresowej S1 z drogą krajową nr 79. Przy nim stoi Designer Outlet Sosnowiec, który przyciąga klientów z całej aglomeracji. Dla mieszkańców oznacza to dobry dojazd samochodem, ale też większy ruch w weekendy.

Opieka zdrowotna: najbliżej w Niwce

W granicach dzielnicy nie ma przychodni z naszej bazy, więc po lekarza trzeba się wybrać na drugą stronę Białej Przemszy. Najbliżej, ok. 500 m od środka Jęzora w linii prostej, przy ul. Orląt Lwowskich 95, działa gabinet stomatologiczny Stomatologia Tejman. Około kilometra dalej, przy ul. Wojska Polskiego, przyjmują kolejni dentyści oraz przychodnia lekarska. Aktualny wykaz przychodni w sąsiedztwie zebraliśmy na stronie dzielnicy Niwka, a dentystów w tej okolicy – w zestawieniu gabinetów stomatologicznych w Niwce.

Lekarza rodzinnego z umową NFZ można wybrać w dowolnej przychodni w mieście. Dla wielu osób z Jęzora wygodniejsza bywa przychodnia przy trasie do pracy czy szkoły niż ta najbliższa domu.

Wieczorem, w nocy, w weekendy i święta, gdy przychodnie są zamknięte, działa nocna i świąteczna opieka zdrowotna. To nie jest pogotowie, tylko lekarz i pielęgniarka dla nagłych, ale niezagrażających życiu dolegliwości – gorączki, infekcji, bólu, który nie może czekać do poniedziałku. Adres najbliższego punktu podaje Telefoniczna Informacja Pacjenta NFZ pod numerem 800 190 590 i wyszukiwarka na stronie funduszu.

Najbliższy szpital i nocleg

Do szpitali jest stąd daleko. Sosnowiecki Szpital Miejski i Centrum Kardiologii Scanmed przy ul. Zegadłowicza w Radosze leżą ok. 4,7 km od Jęzora w linii prostej, a drogą wychodzi więcej, bo trzeba objechać rzeki. Szpitalem dla dzieci i kobiet w ciąży jest Centrum Zdrowia Dziecka i Rodziny w Klimontowie. Najbliższy nocleg z naszej bazy to M Hotel w Dańdówce, ok. 3 km na północ.

Dojazd

Z Jęzora do centrum Sosnowca jedzie się przez Niwkę, ulicą Orląt Lwowskich, a następnie Wojska Polskiego. Kierowcy mają pod ręką węzeł S1 i drogę 79 w stronę Mysłowic i Jaworzna. Autobusy komunikacji metropolitalnej obsługują okolicę, ale ich trasy warto sprawdzić przed podróżą, bo bywają zmieniane. W nagłym przypadku zawsze dzwoń pod 112.