Maczki – Sosnowiec

Maczki to dzielnica na wschodnim krańcu Sosnowca – osada kolejowa w lasach nad Białą Przemszą, która przez kilkadziesiąt lat leżała na granicy zaboru rosyjskiego i austriackiego. Według Wikipedii mieszkało tu w 2014 roku nieco ponad 1700 osób, a gęstość zaludnienia była ponad dziesięć razy niższa niż średnia dla całego miasta. Maczki w Sosnowcu mają jedną przychodnię z umową NFZ – z dentystą i ginekologiem – a do najbliższego szpitala jest stąd ok. 5 km.

Na skraju miasta i Wyżyny

Dzielnica leży na skraju Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej i z trzech stron otaczają ją lasy, dlatego bywa nazywana „zielonymi płucami Sosnowca”. Od północy graniczy z Ostrowami Górniczymi, od wschodu ze Sławkowem, od południa z Jaworznem, a od zachodu z Juliuszem. Południowym skrajem płynie Biała Przemsza. Do Maczek należą też mniejsze osady: Kolonia Cieśle, Kolonia Wągródka i Stare Maczki. Leśnictwo Maczki, podlegające Nadleśnictwu Siewierz, obejmuje około tysiąca hektarów, a leśniczówka przy ul. Spacerowej pamięta początek XIX wieku.

Granica, kolej i dworzec

Nazwa pochodzi od rodziny Macków, którzy w XVIII wieku zajmowali się tu wyrębem lasu w przysiółku należącym do biskupiej wsi Porąbka. Prawdziwą osadą Maczki stały się jednak dzięki kolei. W 1848 roku przez okolicę poprowadzono Kolej Warszawsko-Wiedeńską i założono stację Granica – ostatnią po stronie rosyjskiej przed kordonem z Austrią. W 1887 roku doszła odnoga Kolei Iwangorodzko-Dąbrowskiej.

Z tamtego okresu pochodzi zespół, dla którego dziś przyjeżdża się do Maczek: neorenesansowy dworzec według projektu Teofila Schullera, most kolejowy nad Białą Przemszą, wieża ciśnień z 1880 roku oraz budynki dla pracowników kolei z końca XIX wieku. Komora celna z 1848 roku przetrwała do 2013 roku, kiedy ją rozebrano. W 1857 roku zbudowano kaplicę, a w 1892 roku neogotycki kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła, zaprojektowany przez Artura Goebla. Obok stoi plebania z przełomu stuleci, a w parku – pomnik Tadeusza Kościuszki. Cmentarz w Starych Maczkach założono w 1907 roku; z czasem przeszedł pod zarząd parafii. W Maczkach urodził się w 1899 roku Stefan Wojnar-Byczyński, dziennikarz, legionista i poseł na Sejm II Rzeczypospolitej.

Po odzyskaniu niepodległości osada przez pewien czas nazywała się Uroczysko, a od 1925 roku – Maczki. W latach 50. była siedzibą gromady, od 1958 roku osiedlem, w 1973 roku weszła w skład miasta Kazimierz Górniczy, a w 1975 roku razem z nim Maczki weszły do Sosnowca. Od 2012 roku działa tu jednostka pomocnicza gminy, Dzielnica „Maczki”, z własną radą.

Życie na miejscu

Jak na tak małą osadę, Maczki mają sporo własnych instytucji. Działają tu przedszkole miejskie nr 36 i szkoła podstawowa nr 37 im. Henryka Sienkiewicza, Miejski Klub Maczki przy ul. Krakowskiej 26 z filią miejskiej biblioteki oraz ochotnicza straż pożarna w Cieślach. Przez Maczki prowadzi kilka szlaków pieszych – żółty Szlak Pustynny, zielony Szlak 25-lecia PTTK i czarny Szlak Metalurgów – a także Via Regia, czyli fragment Drogi św. Jakuba. To dobra baza na spacer po lesie albo rowerową wycieczkę w stronę Jaworzna.

Dentysta i ginekolog w Maczkach

Jedyną przychodnią medyczną w Maczkach w naszej bazie jest Centrum Promocji i Ochrony Zdrowia przy ul. Wincentego Kadłubka 16. Według danych NFZ ma umowy na leczenie stomatologiczne, protetykę oraz poradnię położniczo-ginekologiczną. Dla mieszkańców to ważny adres, bo do innych gabinetów trzeba dojeżdżać kilka kilometrów. Pozostałych dentystów w okolicy zestawiamy na stronie dentystów w Maczkach.

Lekarza rodzinnego na miejscu nie ma, więc trzeba wybrać przychodnię w sąsiedniej dzielnicy – w Juliuszu, Kazimierzu albo Porąbce. Najbliższa, przy ul. Czołgistów w Juliuszu, to Przychodnia Ol-Med z kontraktem na POZ. Przy dalszych wizytach trzeba wliczyć w plan czas dojazdu – z Maczek do większości poradni specjalistycznych jedzie się dłużej niż z innych dzielnic.

Szpital i nocleg

Najbliższym szpitalem jest Centrum Zdrowia Dziecka i Rodziny przy ul. Zapolskiej w Klimontowie, oddalone od ul. Kadłubka o ok. 5 km w linii prostej. Szpitale dla dorosłych w Radosze i na Pogoni są prawie dwa razy dalej. Najbliższy nocleg z naszej bazy to Euro Hotel w Kazimierzu Górniczym, ok. 4 km na północny zachód.

Dojazd

Maczki mają stację kolejową Sosnowiec Maczki; rozkład pociągów warto sprawdzić u przewoźnika, bo nie wszystkie zatrzymują się w tej części miasta. Okolicę obsługują autobusy na zlecenie Zarządu Transportu Metropolitalnego, a tradycja jest długa – pierwsze połączenie autobusowe z Maczek do Śródmieścia Sosnowca uruchomiono już w czerwcu 1939 roku. Ponieważ dzielnica leży na uboczu, w nagłym zagrożeniu życia nie próbuj jechać samemu do szpitala – dzwoń pod 112.