Stary Sosnowiec – Sosnowiec

Stary Sosnowiec to zachodnia dzielnica miasta, położona między torami dawnej kolei warszawsko-wiedeńskiej a Brynicą, za którą leżą już Katowice. Od północy ogranicza ją droga ekspresowa S86 i nasyp dawnej linii z Sosnowca Głównego na Pogoń, od wschodu – Śródmieście. To tu, od folwarku i małej osady nad Brynicą, zaczęła się historia nazwy całego miasta. Dziś w Starym Sosnowcu mieszkańcy mają bloki osiedla Piastów, ul. Piłsudskiego z przychodniami i szkołami, a do tego najważniejsze miejsca rekreacji: Stawiki, Stadion Ludowy i Egzotarium.

Folwark, który dał nazwę miastu

Pierwsze wzmianki pochodzą z 1678 roku i dotyczą folwarku należącego do wsi Gzichów, własności Jana Mieroszewskiego. Na mapie z 1736 roku pojawia się nazwa „Sosnowietz”, a na mapie górniczej z 1856 roku – osada Sosnowiec nad Brynicą, w pobliżu Pogoni, Sielca i Modrzejowa. Kiedy w 1859 roku na Pogoni otwarto stację kolejową, nazwano ją od tego właśnie folwarku: Sosnowice. Tak nazwa małego majątku przeszła najpierw na dworzec, a potem na miasto.

W 1825 roku Sosnowice przeszły przez małżeństwo w ręce Siemieńskich, w 1860 roku kupiła je Romania Mycielska, a w 1863 roku – śląski przemysłowiec Christian Gustav von Kramsta. W 1853 roku powstała tu fabryka nawozów sztucznych Ignacego Niewiadomskiego. W 1864 roku z obszaru osady wydzielono wieś, którą później nazwano Starym Sosnowcem, a w 1902 roku weszła ona razem z Pogonią, Sielcem i innymi osadami w skład nowego miasta. Tramwaj do Szopienic uruchomiono w 1928 roku, a w 1933 roku linię ze Śródmieścia do Milowic. W latach 1973–1978 zbudowano osiedle Piastów.

Granica Małopolski i Śląska

Brynica przez wieki była granicą między Małopolską a Górnym Śląskiem. Pod koniec 1960 roku do dzielnicy przyłączono kawałek Katowic leżący po drugiej stronie rzeki i od tej pory Sosnowiec leży w obu regionach. Zmiana miała praktyczny powód: na tym terenie stanął otwarty w 1956 roku Stadion Ludowy, a granicę przesunięto tak, by znalazł się w Sosnowcu. Obok powstał kompleks rekreacyjny Stawiki z plażą i pomostem.

Granica ma też wymiar symboliczny. Przy moście na Brynicy przy ul. Sobieskiego od 1992 roku wisiała tablica przypominająca 22 czerwca 1922 roku, kiedy wojsko polskie po III powstaniu śląskim uroczyście wkraczało na przyznaną Polsce część Górnego Śląska przez most w Szopienicach. W 2024 roku tablicę zastąpiono nową, z obszerniejszym tekstem.

Egzotarium, Stawiki i miejsca pamięci

Przy ul. Piłsudskiego 116 działa Centrum Edukacji Ekologicznej – Egzotarium; godziny otwarcia i zasady zwiedzania podaje jego strona. Przy alei Mireckiego jest stadion lekkoatletyczny im. Stefana Płatka, a w dzielnicy mieści się też klasztor i muzeum Zgromadzenia Sióstr Karmelitanek Dzieciątka Jezus. Kilka tablic przypomina wojnę: przy ul. Składowej 5, w budynku szkoły, od 1941 roku działał obóz przejściowy dla osób wywożonych na roboty i do obozów, a przy ul. Odrodzenia 7 w latach 1920–1942 mieścił się żydowski sierociniec. Więcej o tych miejscach piszemy w dziale atrakcje Sosnowca.

Przychodnie i gabinety

W naszej bazie Stary Sosnowiec ma kilkanaście adresów. Największą przychodnią jest Zakład Lecznictwa Ambulatoryjnego przy ul. Hallera 5, z umową z NFZ na opiekę lekarza rodzinnego i kilkanaście poradni specjalistycznych – od ginekologii i okulistyki po neurologię, pulmonologię, reumatologię i urologię, także dla dzieci. W tym samym budynku i tuż obok przyjmują dwa gabinety stomatologiczne. Lekarza rodzinnego w ramach NFZ można też wybrać w Przychodni Safmed przy ul. Grota-Roweckiego 179; zestawienie wszystkich znajdziesz na stronie lekarzy rodzinnych w Starym Sosnowcu.

Przy ul. Sobieskiego 29 działa Feniks – Centrum Zdrowia Psychicznego, z poradnią psychiatryczną na NFZ. Wzdłuż ul. Piłsudskiego są Qmedic (gastroenterologia i okulistyka), poradnie Centrum Zdrowia Dziecka i Rodziny i Reh Sport Med, a przy ul. Kiepury 11 – poradnia osteoporozy Pro&Diagnostic. W dzielnicy są też cztery salony optyczne – trzy z nich, w tym U Polaka przy ul. Gospodarczej i Duet Optical, który według NFZ realizuje zlecenia refundowane, leżą blisko siebie w północnej części dzielnicy.

Szpital, nocleg i dojazd

Najbliżej jest do Szpitala św. Barbary przy placu Medyków, około 1,7 km od ul. Plonów w linii prostej. Szpital Miejski przy ul. Zegadłowicza leży ponad 2 km na wschód, po drugiej stronie centrum. W nagłych przypadkach – 112.

Noclegi w dzielnicy to Hostel Brooklyn przy ul. Plonów 5, kilkaset metrów od przychodni Safmed i Zakładu Lecznictwa Ambulatoryjnego, oraz Zajazd Irys przy ul. Małobądzkiej, bliżej Pogoni i Szpitala św. Barbary.

Dzielnica jest dobrze skomunikowana: S86 prowadzi stąd szybko do Katowic, a do Śródmieścia i dworca Sosnowiec Główny, po drugiej stronie torów, dochodzi się pieszo. Tramwaje i autobusy łączą dzielnicę z centrum, Pogonią i Katowicami; aktualne linie podaje Zarząd Transportu Metropolitalnego. Kto przyjeżdża do Starego Sosnowca na mecz na Stadionie Ludowym albo na Stawiki, bez trudu dojedzie tu z centrum komunikacją miejską, a w drodze powrotnej może zajrzeć do Egzotarium przy ul. Piłsudskiego.