Giszowiec – Katowice

Giszowiec to dzielnica nr 17 w południowo-wschodniej części miasta, około sześciu kilometrów od Rynku, otoczona lasami i przylegająca do Mysłowic. Zaczynał jako osiedle-ogród dla górników koncernu Giesche, a dziś jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych miejsc w Katowicach: domy z ogródkami w starej kolonii sąsiadują tu z dziesięciopiętrowymi blokami z lat 70. Giszowiec w Katowicach ma w naszej bazie trzynaście obiektów – przychodnie, gabinety, salon z artykułami medycznymi i klinikę weterynaryjną – ale nie ma własnego szpitala.

Położenie

Dzielnica leży w dolinie Boliny i zajmuje ok. 12 km², czyli jest jedną z większych w mieście. Od północy graniczy z Muchowcem i Janowem-Nikiszowcem, od zachodu z Piotrowicami-Ochojcem, od południa z Murckami, a od wschodu z Mysłowicami. Według zestawienia Urzędu Miasta przytaczanego w Wikipedii pod koniec 2020 roku mieszkało tu 15 409 osób.

Część dzielnicy zajmuje zabytkowe osiedle wokół placu Pod Lipami, część – bloki osiedla zbudowanego dla kopalni „Staszic”, resztę lasy. Z Giszowca blisko jest do Doliny Trzech Stawów i lasów murckowskich, a w samej dzielnicy znajduje się m.in. Bukowy Park.

Osiedle-ogród, które prawie zniknęło

Ziemię pod osiedle kupił w 1899 roku koncern Georg von Giesches Erben. Budowę rozpoczęto w 1907 roku z inicjatywy dyrektora Antona Uthemanna, a projekt powierzono Georgowi i Emilowi Zillmannom z Charlottenburga pod Berlinem – tym samym architektom, którzy później zaprojektowali Nikiszowiec. Zamiast familoków w zwartej zabudowie powstało osiedle w duchu miasta-ogrodu: domy z ogródkami rozrzucone wśród zieleni i centralny plac, przy którym skupiały się usługi. Pierwsi mieszkańcy wprowadzili się jesienią 1908 roku.

W 1924 roku Giszowiec stracił samodzielność i trafił do gminy Janów, a w granice Katowic wszedł z końcem 1959 roku. Prawdziwe zagrożenie przyszło później. Po uruchomieniu kopalni „Staszic” w 1964 roku potrzebne były mieszkania, i w 1969 roku zdecydowano, że stare osiedle zostanie zastąpione blokami. W latach 70. rozebrano ok. dwóch trzecich historycznej zabudowy, zanim decyzja konserwatora w 1978 roku zatrzymała wyburzenia. Przez kilka lat osiedle nosiło nawet nazwę Staszica; do dawnej nazwy wrócono w 1990 roku. Układ urbanistyczny jest wpisany do rejestru zabytków od 1987 roku, a Giszowiec należy do Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego.

Przychodnie i gabinety

Najważniejsze przychodnie leżą blisko siebie, przy ulicach Gościnnej, Mysłowickiej, Karliczka i przy placu Pod Lipami. Centrum Medyczne Giszowiec przy Gościnnej 6 ma kontrakt z NFZ na lekarza rodzinnego, stomatologię z protetyką i laryngologię, przyjmuje też dzieci. Obok, pod numerem 8, działa ośrodek PSONI prowadzący rehabilitację dzieci w ramach NFZ.

Przychodnia Bracka Staszic przy Mysłowickiej 13 to największy zestaw poradni specjalistycznych w dzielnicy – w naszych danych są tam m.in. chirurgia, okulistyka, ginekologia, ortopedia, neurologia, reumatologia, laryngologia i fizjoterapia, wszystko na NFZ. W tym samym budynku przyjmuje gabinet podologiczny. Przy placu Pod Lipami 9 jest praktyka lekarzy rodzinnych Delta-Med z poradniami neurologiczną i reumatologiczną, a przy ul. Karliczka 2 – salon tej samej firmy z artykułami medycznymi, ortopedycznymi i sprzętem rehabilitacyjnym, realizujący zlecenia na NFZ. Kto szuka lekarza na Giszowcu, praktycznie wszystko załatwi w promieniu kilkuset metrów od placu.

Dentystów jest kilku: DoraDent przy Mysłowickiej 3, gabinet stomatologiczny przy Karliczka 10 i poradnia w Centrum Medycznym. Przy placu Pod Lipami działa salon optyczny, przy Mysłowickiej – punkt Amplifon z aparatami słuchowymi. Właściciele zwierząt mają na miejscu Klinikę Weterynaryjną Giszowiec przy Mysłowickiej 65a.

Najbliższy szpital

Wśród dużych dzielnic Katowic Giszowiec to jedna z niewielu bez szpitala. W linii prostej najbliżej, ok. 2,5–3 km, jest Szpital Mavit przy ul. Szopienickiej na Nikiszowcu, ale specjalizuje się w okulistyce i laryngologii. Szpital Murcki przy ul. Sokołowskiego leży ok. 3,5 km na południe. Duże szpitale wielospecjalistyczne – w Śródmieściu, w Ochojcu czy Szpital MSWiA na Brynowie – są oddalone o ok. 4–5 km. Zestawienie wszystkich znajdziesz w dziale szpitali. W nagłej sytuacji nie jedź na własną rękę, tylko dzwoń pod 112.

Noclegi

W dzielnicy nie ma hotelu z naszej bazy. Najbliższe obiekty stoją na Muchowcu: Campanile Katowice przy ul. Sowińskiego i hotel przy ul. Szybowcowej, ok. 3 km od placu Pod Lipami. Stamtąd samochodem jedzie się do Giszowca kilka minut.

Dojazd

Giszowiec otaczają duże drogi: krajowa „osiemdziesiątka szóstka” i autostrada A4, a w dzielnicy zaczyna się droga krajowa nr 81 w stronę Mikołowa i Skoczowa. Przebudowę węzła DK81 z DK86 zakończono w lipcu 2022 roku. Samochodem z centrum jedzie się kilkanaście minut, a autobusy miejskie łączą Giszowiec z centrum Katowic i sąsiednimi dzielnicami. Tramwaj tu nie dociera, a dawna kolejka wąskotorowa „Balkan”, która woziła górników do Szopienic, przestała przewozić pasażerów w 1977 roku.

Giszowiec warto odwiedzić nie tylko przy okazji wizyty u lekarza. Spacer po placu Pod Lipami i ulicach starej kolonii pokazuje, jak wyobrażano sobie górnicze osiedle sto lat temu – i ile z niego udało się ocalić.