Śródmieście – Będzin

Śródmieście Będzina to najstarsza i najmniejsza, a zarazem najbardziej zatłoczona część miasta: około 153 hektarów między Górą Zamkową, Czarną Przemszą a torami kolejowymi. Obejmuje Stare Miasto w obrębie dawnych murów, XIX-wieczne ulice ciągnące się w stronę dworca – Modrzejowską, Małachowskiego, Potockiego, aleję Kołłątaja – oraz Nowy Będzin, Podjazie i Mrowce. Tu są urzędy, szpital, większość sklepów i to, po co do Będzina przyjeżdżają turyści.

Miasto pod zamkiem

Będzin otrzymał prawa miejskie w 1358 roku, a jego średniowieczny układ – z rynkiem, dzisiejszym placem Kazimierza Wielkiego, i siatką krótkich uliczek – przetrwał na stoku Góry Zamkowej do dziś. Nazwy ulic Podwale, Zawale, Rybna czy Kamienne Schodki mówią same za siebie. Nad nimi stoi kamienny zamek królewski z XIV wieku, odbudowany w latach 1952–1956, z fragmentami miejskich murów obronnych poniżej. Zaraz obok wznosi się kościół Świętej Trójcy, a wyżej, na starym cmentarzu, XVIII-wieczny kościółek św. Tomasza Becketa.

W XIX i na początku XX wieku miasto szybko wyszło poza mury. Od rynku w stronę kolei, otwartej w 1859 roku, ciągnęły się gęsto zabudowane przedmieścia. Około 1870 roku wytyczono nowy plac targowy – dziś plac 3 Maja – a przy Modrzejowskiej, Małachowskiego i Kołłątaja stanęły magistrat, starostwo, poczta, banki i szkoły, także żydowskie gimnazjum „Jawne”. Przed wojną Będzin miał bardzo liczną społeczność żydowską i to w Śródmieściu jej ślady są dziś najlepiej widoczne: synagoga Mizrachi w kamienicy przy ul. Potockiego 3 z zachowanymi malowidłami, dom modlitwy w tzw. Bramie Cukermana przy al. Kołłątaja 24 i cmentarz żydowski na Podzamczu.

W latach 70. XX wieku modernizacja zmieniła spory kawałek Śródmieścia Będzina. Część starej zabudowy wyburzono pod nowe bloki i poszerzone ulice, przez co między zabytkowymi kamienicami pojawiły się wyraźnie młodsze budynki. W południowej części, wzdłuż ul. Kościuszki, rozwinęła się dzielnica przemysłowa; działał tu m.in. młyn „Będzin” i fabryka pilników.

Co zobaczyć

Większość zabytków znajduje się w odległości krótkiego spaceru od siebie. Poza zamkiem i kościołami warto zajrzeć do Podziemi Będzińskich – trasy turystycznej w dawnych schronach i piwnicach pod Wzgórzem Zamkowym – i przejść się ul. Małachowskiego, gdzie stoją zabytkowe kamienice z przełomu XIX i XX wieku. Przy ul. Sączewskiego zachował się gmach dawnego Starostwa Powiatowego z 1911 roku, a na skwerze przy al. Kołłątaja – kolumna upamiętniająca przemarsz wojsk Jana III Sobieskiego pod Wiedeń w 1683 roku. Na rogu Modrzejowskiej i Piłsudskiego stoją hale targowe w budynku dawnego Wiejskiego Domu Towarowego, zaliczane do zabytków miasta.

Nad Czarną Przemszą urządzono bulwary, z których dobrze widać zamek, a przy ul. Sportowej, na Zawodziu, stoi hala Będzin Arena. Na terenie miasta Szlak Husarii Polskiej zaczyna się przy dworcu Będzin Miasto, prowadzi przez Górę Zamkową i dalej do Gzichowa.

Komunikacja

Śródmieście ma dwie stacje kolejowe: Będzin Miasto, z dworcem z 1931 roku, oraz Będzin w Nowym Będzinie. Zatrzymują się na nich pociągi Kolei Śląskich jadące w stronę Katowic, Gliwic, Dąbrowy Górniczej i Częstochowy, a na stacji Będzin Miasto również pociągi przyspieszone i wybrane dalekobieżne. Przez centrum przebiegają linie tramwajowe w stronę Sosnowca i Dąbrowy Górniczej oraz większość linii autobusowych w mieście. Kierowcy powinni pamiętać, że w obrębie Starego Miasta ulice są wąskie i strome, a miejsc do parkowania niewiele, więc wycieczkę do zamku wygodniej zaplanować jako krótki spacer z niżej położonych ulic.

Szpital, przychodnie i sklepy medyczne w Śródmieściu

Pod względem liczby przychodni i gabinetów Śródmieście ustępuje w Będzinie tylko Małobądzowi (16 wobec 17), ale to tu stoi jedyny szpital w mieście – Zagłębiowski Szpital Kliniczny – Szpital w Będzinie przy ul. Małachowskiego 12. Według danych NFZ, z których korzystamy, szpital ma m.in. oddział okulistyczny z operacjami zaćmy i jaskry, oddział medycyny paliatywnej, rehabilitację stacjonarną i zakład pielęgnacyjno-opiekuńczy, a do tego poradnie: chirurgii ogólnej, położniczo-ginekologiczną, hematologiczną, zdrowia psychicznego, leczenia bólu i rehabilitacyjną. Pełny i aktualny zakres oddziałów warto sprawdzić na stronie szpitala.

Lekarza rodzinnego na NFZ można wybrać w Przychodni Pol-Sana-Med przy ul. Modrzejowskiej 99. Centrum Medyczne Inter-Med przy ul. Krasickiego 14 prowadzi na NFZ oddział leczenia jednego dnia – z artroskopią kolana, operacjami palucha koślawego, przepukliny pachwinowej, żylaków i zespołu cieśni nadgarstka – oraz poradnie neurologiczną i okulistyczną. Specjalistów z umową NFZ mają też gabinet okulistyczny Barbary Dworak przy ul. Małachowskiego 19 i poradnia dermatologiczna Jolanty Roter przy ul. 11 Listopada 2. Prywatnie dermatologa przyjmuje Twój Dermatolog przy ul. 11 Listopada 2d.

Dwa ośrodki zajmują się szczególnie trudnymi sytuacjami. Fundacja Pro Salute przy ul. Sączewskiego 27 prowadzi poradnię onkologiczną, poradnię medycyny paliatywnej, hospicjum domowe i poradnię terapii uzależnienia od alkoholu. Ośrodek Terapii i Psychoedukacji Kompas przy ul. Modrzejowskiej 27 ma na NFZ dzienny oddział psychiatryczny dla dzieci oraz poradnie zdrowia psychicznego i psychologiczną dla dzieci.

Gabinety dentystyczne to DENTAL-WIT przy ul. 11 Listopada 16, Stomatologia pod Zamkiem przy ul. Czeladzkiej 13 i Centrum Stomatologiczno-Medyczne przy ul. Bema. Fizjoterapią zajmują się gabinet Anny Woźniak przy ul. Kościuszki 18 i Normotonia przy al. Kołłątaja 34. W danych dla Śródmieścia figuruje też Lexmedica przy ul. Małobądzkiej 143; zakresu jej działalności nie udało się potwierdzić.

Okulary i aparaty słuchowe kupuje się głównie przy Małachowskiego i Modrzejowskiej. Refundację NFZ realizują Foto-Optikus przy ul. Małachowskiego 19, Zakład Optyczny Łazarowicz pod numerem 25 i Audio Medik z aparatami słuchowymi przy ul. Modrzejowskiej 52. Przy Małachowskiego jest też salon Oczko, a przy ul. Piłsudskiego 3 – GEERS.

Noclegi w centrum to Hotel Cumulus przy ul. Sportowej 3, Orange Tree Hotel przy ul. Modrzejowskiej 27 i Noclegi Społem przy ul. Sączewskiego 29. W nagłych sytuacjach dzwoń pod 112.