Janów-Nikiszowiec – Katowice

Janów-Nikiszowiec to dzielnica nr 16 we wschodniej części miasta, znana w całej Polsce dzięki ceglanemu osiedlu górniczemu z początku XX wieku, które od 2011 roku jest pomnikiem historii. Dla mieszkańców ważne jest jednak coś bardziej przyziemnego: przy ul. Szopienickiej działa tu szpital, a obok niego kilka przychodni. Janów-Nikiszowiec w Katowicach ma w naszej bazie sześć obiektów – mało jak na dzielnicę liczącą ponad dziewięć tysięcy mieszkańców, ale wszystkie leżą blisko siebie.

Dwie części jednej dzielnicy

Dzielnica zajmuje ok. 8,7 km² i według danych Urzędu Miasta przytaczanych w Wikipedii na koniec 2020 roku mieszkało w niej 9 136 osób. Składa się z dwóch wyraźnie różnych części. Janów to dawna gmina z luźniejszą zabudową, domami i blokami, położona na wschód od osiedla, z którym łączy ją ul. Zamkowa. Nikiszowiec to zwarte osiedle dziewięciu wielkich bloków z czerwonej cegły z wewnętrznymi podwórzami, zbudowane wokół placu Wyzwolenia i kościoła św. Anny, w rejonie ulic Szopienickiej i Janowskiej. Na zachód i południe od zabudowy rozciągają się lasy i tereny pogórnicze w stronę Giszowca i Muchowca.

Jak powstał Nikiszowiec

Węgiel wydobywano w tej okolicy już pod koniec XVIII wieku. W 1883 roku koncern Georg von Giesches Erben połączył okoliczne kopalnie w jeden zakład, nazywany po 1946 roku „Wieczorek”, a w 1903 roku zaczęto drążyć szyb „Carmer”, dziś znany jako szyb Pułaski. Pod koniec 1908 roku zapadła decyzja o budowie osiedla przy szybie „Nickisch”, od którego pochodzi nazwa Nikiszowca. Projekt przygotowali Emil i Georg Zillmannowie, autorzy także sąsiedniego Giszowca. Pierwszy blok oddano w 1911 roku, ostatni, dziewiąty, w 1919 roku. Neobarokowy kościół św. Anny zaczęto wznosić w 1914 roku, a ukończono dopiero w 1927 roku, po przerwie wymuszonej wojną.

Osiedle powstało na terenach leśnych należących do gminy Janów. Razem z nią w 1951 roku trafiło do miasta Szopienice, a z końcem 1959 roku – do Katowic. Układ urbanistyczny jest w rejestrze zabytków od 1978 roku, a w 2011 roku prezydent RP uznał Nikiszowiec za pomnik historii. W tym samym roku w budynku dawnej pralni i magla przy ul. Rymarskiej 4 otwarto oddział Muzeum Historii Katowic poświęcony etnologii miasta. Teren szybu Pułaski w 2023 roku przeszedł na własność miasta. Szerzej o zabytkach opowiadamy w dziale atrakcji Katowic.

Szpital przy Szopienickiej

Na Nikiszowcu nie trzeba pytać o najbliższy szpital – Szpital Mavit stoi przy ul. Szopienickiej 65. Ma jednak wąski profil: według danych NFZ ma oddziały okulistyczne i laryngologiczne, w tym dla dzieci, poradnię audiologiczną i chirurgii szczękowo-twarzowej, wykonuje zabiegi zaćmy, jaskry i witrektomie oraz operacje nosa i migdałków. Z innymi dolegliwościami trzeba jechać dalej – najbliższy szpital wielospecjalistyczny, prowadzony przez bonifratrów w Bogucicach, jest w odległości ok. 3,8 km w linii prostej. Szpital Geriatryczny przy ul. Morawa w Szopienicach jest bliżej, ok. 2,3 km, ale służy głównie osobom starszym. W stanach nagłych, jak wszędzie, dzwoń pod 112.

Przychodnie i gabinety

Kilkadziesiąt metrów od szpitala, przy Szopienickiej 10, działa przychodnia nr 4 Epione. Przy ul. Gospodarczej przyjmują poradnia okulistyczna Okulus Plus z umową z NFZ i gabinet stomatologiczny MS Dent. Przy ul. Ociepki mieści się Hospicjum Cordis, które ma kontrakt z NFZ i opiekuje się także dziećmi. Dla właścicieli zwierząt najbliższym adresem jest lecznica Supervet przy ul. Oswobodzenia.

Lista jest krótka i warto to wiedzieć z góry. Mieszkańcy katowickiego Janowa, którzy potrzebują poradni specjalistycznej spoza okulistyki, zwykle jeżdżą do Giszowca (Przychodnia Bracka przy Mysłowickiej), do Szopienic albo do centrum. Dobrym punktem wyjścia jest nasze zestawienie przychodni z całego miasta.

Noclegi

W samej dzielnicy nie mamy hotelu. Najbliższe noclegi z bazy są ok. 2,5 km od szpitala: Hostel Nina przy ul. 1 Maja na Zawodziu i Campanile przy ul. Sowińskiego na Muchowcu. Rodzinom pacjentów, którzy przyjeżdżają na zabieg okulistyczny spoza regionu, wygodniej będzie przenocować przy jednym z nich i dojechać rano autobusem albo taksówką.

Dojazd

Tramwaj na Nikiszowiec nie dojeżdża. W rejonie osiedla są cztery przystanki autobusowe: Nikiszowiec Kościół, Szpital, Szyb Pułaski i Szyb Wilson – ten drugi jest najwygodniejszy dla pacjentów szpitala. Działają tu także stacje roweru miejskiego. Samochodem z centrum jedzie się przez Zawodzie albo Bogucice i dalej ul. Szopienicką, która prowadzi wzdłuż północno-zachodniej strony osiedla.

Katowicki Janów-Nikiszowiec przyciąga turystów, ale żyje własnym rytmem – z przychodnią, szpitalem i kościołem w zasięgu krótkiego spaceru. Warto przy okazji wizyty przejść się po podwórzach i placu Wyzwolenia.