Błędów – Dąbrowa Górnicza

Błędów to najdalej wysunięta na wschód dzielnica miasta: z centrum Dąbrowy do Błędowa jest ok. 21 km. Leży nad Białą Przemszą, na skraju Błędowskich Lasów, które dalej na wschód i południe przechodzą w Pustynię Błędowską. Zajmuje 1891 ha, a w 2004 roku mieszkało tu 1742 osoby, co czyni go jedną z ludniejszych wiejskich części miasta.

Wieś biskupów i zakonników

Historia Błędowa sięga początków XIII wieku. Wieś leżała w parafii sławkowskiej i należała do biskupów krakowskich, którzy zarządzali okolicą jako kluczem sławkowskim. W 1220 roku biskup Iwo Odrowąż przekazał ją klasztorowi Świętego Ducha w Prądniku Białym. Gdy zakonników przeniesiono do Krakowa w 1244 roku, Błędów wrócił do biskupstwa, a jako parafię wskazano mu Chechło. W XVI wieku biskupi mieli tu sześć łanów ziemi. Pod koniec XVIII wieku, przy sekularyzacji całego klucza sławkowskiego, dobra przeszły na skarb państwa.

Na początku XIX wieku w tym miejscu istniały właściwie trzy osady: Błędów, Kuźnica Błędowska i Górki z Zagórzem. Nazwa Kuźnicy przypomina, że i tu, jak w sąsiednich wsiach, nad rzeką działało hutnictwo i kuźnictwo żelaza. Wieś była niewielka – w 1827 roku liczyła 193 mieszkańców, w 1880 roku 314. Od 1867 roku należała do gminy Łosień w powiecie będzińskim, w latach 1954–1961 była siedzibą własnej gromady, potem podlegała gromadzie Okradzionów. W 1977 roku, razem z sąsiednimi wsiami, Błędów włączono do Dąbrowy Górniczej.

Rzeka, las i pustynia

To dzielnica, w której przyroda waży więcej niż zabudowa. Domy, w większości jednorodzinne, stoją wzdłuż kilku dróg w dolinie Białej Przemszy, a dookoła są łąki, pola i las sosnowy. Za lasem zaczyna się Pustynia Błędowska – największy w Polsce obszar lotnych piasków, który przez dziesięciolecia zarastał sosną i brzozą. Od 2013 roku trwają prace, które mają przywrócić jej piaszczysty charakter, więc krajobraz w ostatnich latach znów się otworzył. Część pustyni leży w granicach miasta, część w sąsiednich gminach.

Skąd piasek w środku Wyżyny Śląsko-Krakowskiej? Pod cienką warstwą gleby leżą tu grube pokłady piasków polodowcowych. Gdy w średniowieczu okoliczne lasy wycinano na potrzeby kopalń i hut ołowiu oraz srebra, wiatr zaczął je przenosić, a obniżanie się wód gruntowych utrudniło powrót roślinności. Przez długie lata część terenu służyła wojsku jako poligon, więc schodząc ze szlaku, zwracaj uwagę na tablice i oznakowanie.

Z Błędowa wyruszają turyści i rowerzyści. Przez dzielnicę przechodzi czerwony Szlak Szwajcarii Zagłębiowskiej, tu zaczyna się żółty Szlak Pustynny, a nieopodal biegnie pomarańczowy Transjurajski Szlak Konny. Na piaski warto zabrać wodę i nakrycie głowy – w upalny dzień piasek nagrzewa się mocno, a cienia jest niewiele.

Parafia i życie wsi

Centrum życia lokalnego to kościół parafialny pw. Trójcy Przenajświętszej, należący do dekanatu łazowskiego diecezji sosnowieckiej; we wsi jest też kaplica Matki Bożej Bolesnej. Działa tu klub sportowy LKS Tęcza Błędów. Własna parafia, własny klub i wiejski układ zabudowy sprawiają, że Błędów przypomina bardziej osobną miejscowość niż dzielnicę dużego miasta.

Gdzie do lekarza z Błędowa

W Błędowie nie ma przychodni, gabinetu stomatologicznego ani sklepu medycznego – nie znaleźliśmy tu żadnego takiego miejsca w rejestrze NFZ ani w OpenStreetMap. Najbliższy w naszej bazie gabinet lekarza rodzinnego to NZOZ Pre-Med w Łośniu przy ul. Przedziałowej, kilka kilometrów na zachód. Tam też, przy ul. Łaskowej, przyjmuje przychodnia weterynaryjna Manul. Większy wybór poradni specjalistycznych jest dopiero w Gołonogu i centrum. Warto pamiętać, że lekarza POZ można wybrać w dowolnej przychodni, także poza miastem, jeśli ma umowę z NFZ – dla części mieszkańców wschodniego krańca Dąbrowy bliżej bywa do sąsiednich gmin.

Najbliższy szpitalny oddział ratunkowy działa w Zagłębiowskim Centrum Onkologii w Mydlicach, ok. 20 km od Błędowa. Dojazd w godzinach szczytu potrafi zająć sporo czasu, dlatego przy nagłym stanie zdrowia nie wahaj się dzwonić pod 112. Informacje o oddziałach i wejściach znajdziesz na stronie szpitala przy ul. Szpitalnej. W samej dzielnicy nie ma też hotelu z naszej bazy; najbliższe noclegi są w Strzemieszycach Wielkich i na granicy Ząbkowic.

Dojazd i autobusy

Z centrum miasta jedzie się na wschód, przez Gołonóg i okolice Łośnia. Dzielnicę obsługują autobusy Zarządu Transportu Metropolitalnego – rozkład najlepiej sprawdzić przed wyjazdem, bo kursy są rzadsze niż w centrum, zwłaszcza w weekendy. Do pustyni turyści dojeżdżają też samochodem i rowerem; parkując przy drodze, nie zastawiaj wjazdów na posesje. Dla kogoś z bloków Gołonogu Błędów jest celem weekendowej wycieczki, a dla mieszkańców Błędowa centrum Dąbrowy to wyprawa, którą planuje się z wyprzedzeniem.