Dzielnice – Dąbrowa Górnicza

Dzielnice Dąbrowy Górniczej to osiemnaście części miasta, które łączy niewiele poza wspólnym ratuszem. Na zachodzie leżą zwarte, gęsto zabudowane Śródmieście, Reden i Mydlice, w środku – trzy Gołonogi z blokami z czasów budowy huty, a na północy i wschodzie dawne wsie, z których część ma do centrum kilkanaście, a Błędów ponad dwadzieścia kilometrów drogi. Poniżej znajdziesz krótki opis każdej z nich i odnośnik do osobnej strony, na której opisujemy historię, zabudowę oraz przychodnie, gabinety, sklepy medyczne i noclegi z naszej bazy.

Miasto sklejane przez sześćdziesiąt lat

Dąbrowa dostała prawa miejskie w 1916 roku i od początku była zlepkiem osad górniczych: Starej Dąbrowy, Redenu, Huty Bankowej, Mydlic i kilku kolonii. W 1923 roku doszły m.in. Zielona i Korzeniec. Prawdziwy wzrost przyszedł jednak po wojnie. W 1960 roku do miasta włączono Gołonóg razem z Tworzeniem, w 1975 roku Strzemieszyce, a 1 lutego 1977 roku – w związku z budową Huty Katowice – większość Ząbkowic razem z wsiami, które dwa lata wcześniej trafiły w ich granice (Antoniów, Ujejsce, Łosień, Tucznawa), a także Łękę, Błędów i Okradzionów. Ostatni większy nabytek to Trzebiesławice, odłączone od gminy Siewierz w 1993 roku. Stąd tak duże różnice między dzielnicami Dąbrowy: jedne są miastem od ponad stu lat, inne – od kilkudziesięciu.

Efekt widać na mapie. Miasto zajmuje prawie 189 km², z czego duża część to lasy, zbiorniki Pogorii, tereny huty i pola. Osiemnaście jednostek, o których piszemy, to podział administracyjny; mieszkańcy posługują się często starszymi nazwami osiedli i przysiółków, takimi jak Manhattan, Kasprzak, Łęknice, Tworzeń, Kuźniczka Nowa czy Marianki. W rejestrach TERYT miasto ma ponad pięćdziesiąt nazwanych części, więc ta sama ulica bywa w różnych źródłach przypisana do różnych miejsc.

Centrum i jego sąsiedzi

Śródmieście to plac Wolności z Pałacem Kultury Zagłębia, bazylika Najświętszej Maryi Panny Anielskiej, urzędy i główne ulice handlowe: 3 Maja, Kościuszki, Sobieskiego. Tu stoją dwa hotele, a gabinetów i sklepów medycznych jest więcej niż w większości pozostałych dzielnic razem wziętych.

Reden przylega do centrum od północnego wschodu. Nazwę wziął od kopalni otwartej w 1796 roku i nazwanej na cześć pruskiego ministra Fryderyka von Redena; kopalnię zamknięto po podziemnym pożarze w 1935 roku. Dziś to dzielnica mieszkaniowa z Parkiem Hallera, aquaparkiem Nemo, targowiskiem i największą w naszej bazie liczbą przychodni, gabinetów stomatologicznych i sklepów. Przy ul. Krasińskiego działa oddział psychiatryczny Zagłębiowskiego Centrum Onkologii.

Mydlice leżą na zachód od centrum, w stronę Będzina. To przede wszystkim duże osiedle bloków z lat 80. i adres głównego szpitala miasta przy ul. Szpitalnej, z izbą przyjęć, oddziałami i szpitalnym oddziałem ratunkowym.

Trzy Gołonogi

Dawna wieś biskupów krakowskich, przyłączona w 1960 roku, rozrosła się wraz z Hutą Katowice w największe skupisko mieszkańców w mieście. Dla porządku podzielono ją na trzy dzielnice.

• Gołonóg Północny obejmuje stary Gołonóg z sanktuarium św. Antoniego na Wzgórzu Gołonoskim, osiedla Cieszkowskiego, Tysiąclecia i Wybickiego oraz okolice przystanku kolejowego.
• Gołonóg Południowy to bloki przy ul. Kasprzaka i al. Piłsudskiego, Podlesie i skraj lasów ciągnących się ku Strzemieszycom.
• Gołonóg Wschodni sięga od Tworzenia i terenów przy hucie po okolice Pogorii, a przy al. Piłsudskiego 92 skupia kilka poradni specjalistycznych w jednym budynku.

Ząbkowice i Zielona-Pogoria

Ząbkowice były samodzielnym miastem od 1962 do 1977 roku. Wyrosły przy węźle kolejowym – pierwszy pociąg przyjechał tu w 1847 roku – oraz przy hutach szkła i zakładach tworzyw sztucznych. Mają własne przychodnie, sklep medyczny i nocleg przy ul. Armii Krajowej.

Zielona-Pogoria łączy dawną kolonię Zielona, przyłączoną do miasta w 1923 roku, z rejonem zbiorników Pogoria i Mariankami. Sporo miejsca zajmują tu park, woda i las, ale są też bloki przy ul. Topolowej, gdzie działają przychodnia i dwa sklepy z refundowanymi wyrobami medycznymi.

Strzemieszyce na południu

Strzemieszyce Wielkie leżą przy drodze krajowej nr 94, ok. 7,5 km od centrum. Przed wojną była to duża robotnicza wieś, a w latach 1954–1975 osobne miasto. Kolej i zakłady przemysłowe zostawiły tu robotniczą zabudowę, a dziś w dzielnicy działają dwie przychodnie i dwa hotele: Standard przy ul. Magazynowej i Zajazd Kwadrat. Strzemieszyce Małe, od których wzięła się nazwa „Wielkie”, są mniejszym, spokojniejszym sąsiadem, połączonym z nimi administracyjnie już w 1973 roku.

Północne wsie

Antoniów leży między drogą ekspresową S1 a zbiornikiem Kuźnica Warężyńska, nazywanym Pogorią IV. Domy z ogrodami, pola i nowe ulice z domami jednorodzinnymi – a po drugiej stronie trasy osiedle Młodych Hutników.

Ujejsce ma ok. 2 tysięcy mieszkańców i Bukową Górę (366 m n.p.m.) we wschodniej części; przez zachodnią płynie Trzebyczka. Trzebiesławice, najdalej na północ, to wieś rolnicza między Ujejscem a Siewierzem, w granicach miasta dopiero od 1993 roku.

Tucznawa-Bugaj-Sikorka rozciąga się wzdłuż drogi na Zawiercie. Tucznawę wymieniono w dokumentach już w 1298 roku, a Sikorka ma przystanek na linii kolejowej otwartej w 1848 roku.

Wschodnie wsie dawnego klucza sławkowskiego

Cztery dzielnice na wschodzie przez stulecia należały do biskupów krakowskich i łączyło je górnictwo rud oraz hutnictwo żelaza. Łosień leży na wzgórzach powyżej 390 m n.p.m.; w 2006 roku znaleziono tu skarb średniowiecznych denarów i srebra. Łęka słynęła z kamieniołomu i figury Matki Boskiej Łęckiej. W Okradzionowie w XIX wieku działały wielkie piece, a dawny młyn pracuje dziś jako mała elektrownia wodna. Błędów nad Białą Przemszą graniczy z lasami przechodzącymi w Pustynię Błędowską.

Gdzie są przychodnie, a gdzie ich brak

Rozkład opieki zdrowotnej w dzielnicach Dąbrowy odpowiada gęstości zabudowy. Najwięcej przychodni, gabinetów i sklepów w naszym spisie mają Reden, Śródmieście i Mydlice, potem trzy Gołonogi i Ząbkowice. W Zielonej-Pogorii jedna przychodnia i jedno centrum medyczne, w Łośniu gabinet lekarza rodzinnego i przychodnia weterynaryjna. W Antoniowie, Ujejscu, Trzebiesławicach, Łęce, Okradzionowie i Błędowie nie znaleźliśmy w rejestrach ani w OpenStreetMap żadnego gabinetu – mieszkańcy tych sześciu dzielnic jeżdżą do lekarza do Ząbkowic, Łośnia, centrum albo do sąsiednich gmin. Na stronie każdej z nich podpowiadamy, gdzie jest najbliżej.

Szpital ogólny jest jeden: Zagłębiowskie Centrum Onkologii przy ul. Szpitalnej w Mydlicach, z SOR-em. Z Gołonogu to kilka kilometrów, z Błędowa czy Trzebiesławic – kilkanaście i więcej. Pełną listę adresów znajdziesz w spisie przychodni i gabinetów, a połączenia między dzielnicami opisujemy na stronie o dojeździe po mieście.

Jak czytać strony poszczególnych części miasta

Każdą z nich opisujemy według tego samego porządku: położenie i charakter, krótko historia, a na końcu to, co z naszej bazy ma adres w jej granicach, oraz najbliższy szpital. Przypisanie wpisu do dzielnicy wynika ze współrzędnych z OpenStreetMap, a granice w tym źródle nie zawsze zgadzają się z tym, jak mówią mieszkańcy – blok przy granicy Gołonogu Północnego i Południowego może trafić „na drugą stronę”. Dlatego przy każdym wpisie podajemy pełny adres i odległość. W nagłym stanie zdrowia nie szukaj lekarza po dzielnicach: dzwoń pod 112.