Ząbkowice – Dąbrowa Górnicza

Ząbkowice w Dąbrowie Górniczej to dawne miasto kolejarzy, hutników szkła i chemików, leżące ok. 8 km na północny wschód od centrum, nad Trzebyczką. W Ząbkowicach, zapleczu północnej Dąbrowy, działają dziś trzy przychodnie z lekarzem rodzinnym na NFZ, dwa gabinety stomatologiczne, sklepy medyczne, punkt z aparatami słuchowymi i nocleg kilkaset metrów od przychodni. Dla mieszkańców Ujejsca, Tucznawy czy Trzebiesławic to najbliższe miejsce, w którym jest przychodnia.

Huta żelaza, kolej i szkło

Nazwa pochodzi od imienia Ząbek. Osada leżała przy dawnym szlaku handlowym z Olkusza do Siewierza, a już w XIII wieku istniały tu kopalnie rudy ołowiu. W 1725 roku z inicjatywy biskupa krakowskiego Konstantego Szaniawskiego uruchomiono hutę żelaza z wielkim piecem.

Prawdziwy przełom przyniosła kolej. Pod koniec 1847 roku do Ząbkowic dojechał pierwszy pociąg Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej, a kilka miesięcy później linia osiągnęła granicę z Austrią. Po 1859 roku, gdy dobudowano tory w stronę Katowic, Ząbkowice stały się węzłem kolejowym – i są nim do dziś. Kasa biletowa działała na dworcu do listopada 2011 roku.

Za koleją przyszedł przemysł. W 1869 roku geolog Adam Piwowar odkrył w okolicy złoża dolomitu, w 1884 roku Józef Schreiber założył hutę szkła, a w 1898 roku powstały Zakłady Elektrochemiczne. Huta szkła gospodarczego „Ząbkowice” przez dziesięciolecia wytwarzała szkło użytkowe i dekoracyjne – prasowane wazony i patery z lat 60. i 70. są dziś poszukiwane przez kolekcjonerów wzornictwa. Zakład nie przetrwał przemian: spółkę kontynuującą jego działalność postawiono w stan likwidacji w 2004 roku. Działały tu także Huta Szkła Okiennego i zakłady tworzyw sztucznych „Erg”.

Miasto na piętnaście lat

W 1956 roku Ząbkowice uzyskały status osiedla, a 25 sierpnia 1962 roku – prawa miejskie. W 1975 roku przyłączono do nich okoliczne wsie, m.in. Ujejsce, Tucznawę i Sikorkę, ale już 1 lutego 1977 roku całe miasto weszło w skład Dąbrowy Górniczej. Według lokalnego zestawienia dzielnic Ząbkowice zamieszkuje dziś ok. 8,7 tysiąca osób na mniej więcej 13,6 km², a na planie miasta wyróżnia się tu dwa osiedla: Ząbkowice i Osiedle Młodych Hutników. Do Ząbkowic zalicza się też Bielowiznę z parafią św. Marii Magdaleny.

Najbardziej rozpoznawalnym budynkiem jest kościół Zesłania Ducha Świętego, wzniesiony w latach 1902–1906 z inicjatywy ks. Franciszka Plenkiewicza; parafię erygowano w 1910 roku. Z dawnych czasów przetrwał też budynek carskiej straży granicznej z 1905 roku i ruiny huty szkła artystycznego. Sportowe tradycje podtrzymuje klub Unia Ząbkowice ze stadionem otwartym w 1974 roku.

Przychodnie, dentyści i sklepy w Ząbkowicach

Najwięcej usług skupia się przy ul. Osiedle Robotnicze 6, gdzie działa NZOZ Betania – Ząbkowice. Oprócz lekarzy rodzinnych przyjmują tu na NFZ laryngolog i okulista, także dzieci; listę okulistów w dzielnicy zebraliśmy na stronie okulisty w Ząbkowicach. W tym samym budynku mieści się sklep medyczny z refundacją NFZ. Pod tą samą marką działa Przychodnia Betania-Med przy al. Zwycięstwa 2, a lekarza rodzinnego na NFZ przyjmuje też praktyka Mednar przy ul. Chemicznej 10.

Dentysta w Ząbkowicach to przede wszystkim NZOZ Duodent przy ul. Dworcowej 9A, z kontraktem NFZ, w tym dla dzieci, oraz gabinet przy al. Zwycięstwa 83 na Bielowiźnie, który również leczy na fundusz i wykonuje protezy. Oba gabinety znajdziesz w zestawieniu dentystów w Ząbkowicach. Aparaty słuchowe z dofinansowaniem NFZ dobiera Ton-Med przy ul. Skłodowskiej-Curie 5A, a drugi sklep medyczny, Nawmed, działa przy ul. Bielowizna.

W praktyce oznacza to, że większość codziennych spraw zdrowotnych da się załatwić w Ząbkowicach bez wyjazdu do centrum: wizytę u lekarza rodzinnego, kontrolę u dentysty, zakup refundowanych wyrobów medycznych. Po specjalistów spoza tej listy – kardiologa, endokrynologa czy dermatologa – trzeba już pojechać na Reden, do Gołonoga albo do Śródmieścia. Przed wyjazdem warto zadzwonić i upewnić się, że poradnia przyjmuje w danym dniu.

Szpital, nocleg i dojazd

Najbliższy szpital to oddział psychiatryczny ZCO przy ul. Krasińskiego, ok. 6 km w linii prostej. Główny szpital przy ul. Szpitalnej w Mydlicach jest oddalony o ok. 7 km, więc przy nagłych objawach dzwoń pod 112 i nie jedź samodzielnie.

Rodzinom odwiedzającym bliskich i osobom przyjezdnym najbliżej do obiektu Pod Brzozami przy ul. Armii Krajowej 42 – od przychodni Betania dzieli go niespełna 200 metrów. Ok. 1,3 km dalej, przy ul. Roździeńskiego, działa Gościniec Biznesowy.

Kolej jest w Ząbkowicach naturalnym środkiem transportu: stacja Dąbrowa Górnicza Ząbkowice leży na linii łączącej Zawiercie z Sosnowcem i Katowicami. Do centrum Dąbrowy dojedziesz też autobusem albo samochodem przez Gołonóg.