Strzemieszyce Małe – Dąbrowa Górnicza

Strzemieszyce Małe w Dąbrowie Górniczej to wschodnia, wiejska w charakterze dzielnica między Strzemieszycami Wielkimi a Łośniem, oddalona od placu Wolności o blisko 11 kilometrów. Zabudowa to głównie domy jednorodzinne z ogrodami, rozrzucone po kilku dawnych przysiółkach, a w okolicy przeważają pola, zagajniki i tereny kolejowe. Przychodni ani gabinetów z naszej bazy tu nie ma – po lekarza jeździ się do sąsiednich Strzemieszyc Wielkich albo do Łośnia.

Wieś biskupów krakowskich

Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z XIV wieku. Należała wtedy do biskupów krakowskich i leżała w powiecie proszowickim województwa krakowskiego. Jan Długosz, opisując dobra kościelne w drugiej połowie XV wieku, odnotował tu 18 łanów i karczmę. Inwentarz z 1645 roku wymienia 28 gospodarzy. Przydomek „Małe” odróżniał osadę od starszych i większych Strzemieszyc, z którymi przez stulecia dzieliła losy w ramach klucza sławkowskiego.

Ziemia kryła tu rudy ołowiu i cynku. Galenę i galman wydobywano już w XVI wieku, a w XIX stuleciu powstały kopalnie z prawdziwego zdarzenia. Kopalnia „Anna”, założona w 1820 roku, zatrudniała w najlepszym okresie około 200 robotników, w tym 50 górników; zamknięto ją prawdopodobnie w 1893 roku. Krócej działała „Kawia Góra”, uruchomiona w 1844 roku i wygaszona w latach 60. XIX wieku. Nazwy obu zakładów przetrwały jako nazwy przysiółków.

Z tamtego okresu pochodzi też postać, z której dzielnica jest dumna. W Strzemieszycach Małych mieszkał Józef Cieszkowski (1798–1867), górnik, któremu przypisuje się stworzenie wielu polskich terminów górniczych – w czasach, gdy fachowe słownictwo w tej branży było niemal wyłącznie niemieckie.

Pod koniec XIX wieku wieś liczyła 148 domów i ok. 1340 mieszkańców. Do wsi przyłączono wtedy kilka okolicznych osad: Lipówkę, Annę, Wojciechowice, Świerczynę, Kawią Górę, Kazdębie i Zakawie. W czasie okupacji działały tu grupy partyzanckie, a w listopadzie 1943 roku Niemcy stracili w okolicy jedenastu zakładników. W 1973 roku wieś włączono do miasta Strzemieszyce Wielkie, a dwa lata później, razem z nim, do Dąbrowy trafiły też Strzemieszyce Małe.

Kościół i życie dzielnicy

Parafia powstała dopiero w 1957 roku. Przez pierwsze dziesięć lat jej kościołem była niewielka kaplica z przełomu XVIII i XIX wieku, a w 1968 roku wierni doczekali się świątyni pod wezwaniem Matki Boskiej Szkaplerznej. W Zakawiu stoi kapliczka św. Antoniego. Zachował się też budynek szkoły z 1934 roku, choć sama Szkoła Podstawowa nr 19 została zamknięta w 2000 roku.

Według lokalnego zestawienia dzielnic Strzemieszyce Małe mają nieco ponad tysiąc mieszkańców na około 9 km². To jedna z najrzadziej zaludnionych części miasta, co dobrze widać w terenie: między skupiskami domów są długie odcinki pól i lasu.

Lekarz, apteka i szpital – dokąd jechać

Najbliższa opieka zdrowotna jest w sąsiedztwie. Około 2,5 km na zachód, przy ul. Strzemieszyckiej 375, działa Przychodnia Lekarska nr 4 z lekarzem rodzinnym i poradnią ginekologiczno-położniczą na NFZ. Podobną odległość trzeba pokonać do przychodni w Łośniu – NZOZ Pre-Med – i do tamtejszego gabinetu weterynaryjnego. Opis sąsiedniej dzielnicy, z listą wszystkich punktów, znajdziesz na stronie Strzemieszyc Wielkich.

Najbliższy szpital to oddział psychiatryczny ZCO przy ul. Krasińskiego, ok. 7,5 km w linii prostej. Główny gmach szpitala przy ul. Szpitalnej w Mydlicach jest oddalony o mniej więcej 10 km, więc przy nagłych objawach nie warto jechać samemu – w takiej sytuacji dzwoni się pod 112 i czeka na zespół ratownictwa.

Nocleg dla gości najłatwiej znaleźć w Strzemieszycach Wielkich: Zajazd Kwadrat przy ul. Puszkina leży ok. 2,3 km od centrum dzielnicy, a Hotel Standard przy ul. Magazynowej – ok. 3 km.

Warto pamiętać, że deklarację do lekarza rodzinnego można złożyć w dowolnej przychodni POZ, która ma umowę z NFZ – nie musi to być ta najbliższa adresowi zamieszkania. Część mieszkańców wybiera przychodnie przy trasie do pracy, na przykład na Redenie albo w Gołonogu, gdzie łatwiej też o specjalistów pod jednym dachem. Przed zmianą dobrze zadzwonić i zapytać, czy przychodnia przyjmuje nowych pacjentów i czy lekarz jeździ na wizyty domowe aż na wschodni skraj Dąbrowy, do Strzemieszyc Małych – przy osobach starszych i leżących to często ważniejsze niż odległość do budynku.

Z myślą o zwierzętach: najbliższy gabinet weterynaryjny z naszej bazy działa w Łośniu, a kolejne dopiero na Redenie i w Śródmieściu.

Dojazd

Strzemieszyce Małe leżą z dala od głównych arterii miasta, choć niedaleko przebiega droga krajowa nr 94 w stronę Olkusza. Do centrum Dąbrowy dojeżdża się przez Strzemieszyce Wielkie i Reden, komunikacją miejską albo samochodem. Przed wizytą u specjalisty w centrum dobrze sprawdzić rozkład, bo na obrzeżach miasta autobusy jeżdżą zwykle rzadziej niż w śródmiejskich dzielnicach.