Park Sielecki w Sosnowcu

Park Sielecki w Sosnowcu to dwudziestohektarowy teren zieleni rozłożony po obu brzegach Czarnej Przemszy, między ulicą 3 Maja a Sielcem. Część starsza, założona w XIX wieku jako ogród przy zamku, zajmuje około 10,4 hektara, nowsza – niespełna 10 hektarów. Rzeka płynie środkiem i dzieli park na dwie połowy o zupełnie innym charakterze: po jednej stronie stare drzewa i ciche alejki, po drugiej place, tor rolkowy i miejsce na miejskie festyny.

Jak powstał park przy zamku

Historia zaczyna się w 1856 roku, kiedy hrabia Andrzej Renard kupił dobra sieleckie dla syna Jana. Nowy właściciel pełnił funkcje konsularne w Wiedniu, a majątkiem zarządzał przez pełnomocnika. Za jego czasów przebudowano zamek na reprezentacyjną rezydencję i urządzono wokół niego park krajobrazowy w stylu angielskim – z nieregularnymi grupami drzew, łąkami i widokami na rzekę. Mieszkańcy nazywali go Parkiem Renardowskim.

Od 1875 roku majątkiem zarządzał Ludwik Mauve. Dbał o park tak starannie, że przez lata mówiono o nim także Park Mauvego. Na początku XX wieku zmieniono granice: część terenu oddano pod budowę kościoła, za to dołączono grunty od strony ulicy Krętej. Od północy wykopano staw, a od wschodu postawiono ozdobny mur z wapienia, wysoki na dwa metry i długi na kilkaset metrów. Prowadziły przez niego trzy drewniane bramy z portierniami, a do lat 40. XX wieku wchodziło się tu tylko na przepustkę.

Przebudowy w czasach PRL i później

Po wojnie park otwarto dla sosnowiczan i zaczęto go powiększać. W latach 60. i 70. włączono do niego dawne ogrody owocowo-warzywne Dietlów, teren osadników wodnych i część ogródków działkowych przy dawnej rurkowni. Dzięki temu park przeszedł na drugi brzeg Czarnej Przemszy i dotarł do ulicy 3 Maja. Ceną za rozbudowę były straty: zasypano staw, wycięto część drzew, wyasfaltowano alejki i rozebrano większość muru z ceglanymi wieżyczkami. Na ich miejscu stanęły baseny, sztuczne lodowisko i amfiteatr, którego już nie ma.

W 1967 roku w centrum nowej części odsłonięto Pomnik Czynu Rewolucyjnego – wysoką konstrukcję ze stalowych rur, pod którą gościli Fidel Castro w 1972 roku i Leonid Breżniew w 1974 roku. Pomnik rozebrano w maju 1991 roku. Został po nim marmurowy podest i plac, na którym dziś stoi orzeł z napisem „Wolność Praca Godność”. Podest służy często za scenę podczas koncertów.

Ostatnie duże zmiany przyszły w latach 2016–2017. W starej części powstał ogrodzony plac zabaw i siłownia pod chmurką, w nowej – tor rolkowy, strefa relaksu i miejsce dla food trucków. W 2019 roku rada miasta nadała terenowi oficjalną nazwę Park Sielecki, a w maju 2023 roku z budżetu obywatelskiego uruchomiono tężnię solankową.

Drzewa, mosty i dawne mury

Najcenniejsze w parku są drzewa. Rośnie tu około 60 gatunków drzew i krzewów, a średni wiek drzewostanu przekracza sto lat. Najstarsze topole kanadyjskie mają po 3–5 metrów obwodu. Dwanaście okazów ma status pomnika przyrody: surmia zwyczajna, sześć topoli późnych, dwa wiązy szypułkowe, klon srebrzysty i dąb szypułkowy. Wśród rzadszych gatunków są katalpa, winnik zmienny i migdałowiec trójklapowy – warto ich szukać w starej części, bliżej zamku.

Z dawnego ogrodzenia przetrwały dwie ceglane wieżyczki. Jedna stoi naprzeciw wejścia do hali lodowiska, druga na lewym brzegu rzeki, przy alejce nad wodą, w pobliżu domu przy ulicy Legionów 28. W starej części, od strony szkoły muzycznej, stoją też pomniki Aleksego Bienia i młodego Jana Kiepury, urodzonego w Sosnowcu. Mosty nad Czarną Przemszą łączą obie połowy parku i są najlepszym miejscem na zdjęcie rzeki z zielonymi brzegami.

Na co nastawić się podczas wizyty

W ciepłe miesiące park żyje imprezami. Odbywają się tu Dni Sosnowca, festyny, pikniki, zloty food trucków i pikniki sportowe; w czasie większych wydarzeń stają stragany i wesołe miasteczko. Jeśli zależy ci na spokoju, sprawdź wcześniej kalendarz imprez miejskich. W zwykły dzień tygodnia spotkasz głównie spacerowiczów, biegaczy i rodziny z dziećmi.

Dla aktywnych jest wydzielona pętla do jazdy na rolkach o długości 1,5 kilometra, skatepark, boiska do koszykówki, stoły do ping-ponga i bulodrom. Na skraju parku stoi stacja roweru metropolitalnego, więc łatwo przyjechać tu jednośladem z innych dzielnic. Godziny pracy tężni warto sprawdzić przed przyjazdem, bo urządzenie nie działa przez cały rok.

Okolica: zamek, pałac i noclegi

Od wschodu park przylega do budynku, od którego wziął nazwę – Zamek Sielecki. Zamek razem z historycznym założeniem parkowym figuruje w rejestrze zabytków od 1960 roku. Kilkaset metrów na zachód, przy ulicy Żeromskiego, zaczyna się teren Dietlów – pałac fabrykanta z zachowanymi wnętrzami i park, który ten przemysłowiec założył dla rodziny. Spacer łączący trzy miejsca zajmuje pół dnia, wliczając wejście do zamku.

Kto chce zostać w Sosnowcu dłużej, znajdzie najbliższe noclegi przy ulicy Narutowicza, po wschodniej stronie Sielca: Okrąglak Residence i Pensjonat Sielec leżą ok. 600 metrów od środka parku. Do Sosnowieckiego Szpitala Miejskiego przy ulicy Zegadłowicza jest stąd ok. 1,6 kilometra w linii prostej. Przy tak dużym parku dobrze wiedzieć, że w razie wypadku na torze rolkowym czy placu zabaw wzywa się pomoc pod numerem 112.

Sielecki park najlepiej poznawać powoli, bez planu: przejść przez most, posiedzieć nad rzeką, obejść zamek od strony wody. To jedno z niewielu miejsc w Sosnowcu, gdzie wciąż czuć dawny układ szlacheckiej siedziby otoczonej ogrodem, choć wokół wyrosło przemysłowe miasto.