Jezioro Pogoria II

Pogoria II to najmniejsze i najspokojniejsze z jezior Pojezierza Dąbrowskiego. Ma około 25 hektarów, leży między Pogorią I a Pogorią III i wygląda zupełnie inaczej niż sąsiednie zbiorniki: zamiast piaszczystych brzegów i żagli są tu szuwary, lilie wodne, kępy wierzb i zatopione pnie drzew. Nie ma kąpieliska ani wypożyczalni sprzętu – jest za to najlepsze w mieście miejsce do obserwowania ptaków.

Dlaczego to jezioro jest tak zielone

Pogoria II, tak jak pozostałe Pogorie, jest zalanym wyrobiskiem piasku podsadzkowego. Różnica polega na tym, co stało się z dnem przed zalaniem. Część wyrobiska zasypano żyzną ziemią z nadkładu, przywożoną z odkrywkowej kopalni węgla Brzozowica. Ta warstwa gleby sprawiła, że roślinność rozwinęła się tu szybko i bujnie. Ceną jest głębokość: w najgłębszych miejscach woda ma najwyżej około 2,5 metra, a większa część jeziora jest znacznie płytsza.

Z tego powodu jezioro Pogoria w Dąbrowie Górniczej występuje w dwóch zupełnie różnych rolach. Pogorie I, III i IV to sport i rekreacja. Pogoria II to rezerwuar przyrody w środku miasta, otoczony osiedlami, torami i drogami.

Użytek ekologiczny i zakaz pływania

Od 2002 roku jezioro razem z otoczeniem stanowi użytek ekologiczny „Pogoria II” o powierzchni około 40 hektarów. Na wodzie od lat obowiązuje zakaz kąpieli i pływania jakimikolwiek łodziami czy pontonami. Dozwolone jest wędkowanie, więc o świcie na pomostach spotyka się głównie wędkarzy. To ograniczenie ma sens: płytka, zarośnięta woda i ptaki gniazdujące w trzcinach nie zniosłyby ruchu, jaki panuje latem nad Pogorią III.

Jeśli przychodzisz z psem, trzymaj go na smyczy, szczególnie od wiosny do połowy lata. W tym czasie ptaki wysiadują jaja i wodzą młode, a pies biegający po szuwarach potrafi w kilka minut wypłoszyć całą kolonię.

Co można tu zobaczyć

Najbardziej dziki jest wschodni brzeg. Rośnie tam łęg wierzbowy, w którym przeważa wierzba krucha – las bardzo podobny do tych, które naturalnie porastają doliny zalewowe rzek. Obok, w płytkiej zatoce, stoją martwe drzewa. Ten „zatopiony las” pokazuje, że kiedyś poziom wody był niższy, a gdy się podniósł, drzewa zamarły, ale nie przewróciły się. Na ich pniach i w otaczających szuwarach od lat gniazdują mewy śmieszki, kaczki i perkozy, często przylatują też czaple.

Latem dużą część tafli pokrywają liście i żółte kwiaty grążeli, a w kilku miejscach kwitną rzadsze grzybienie białe. Oba gatunki są pod ochroną – nie zrywaj kwiatów, nawet jeśli rosną tuż przy pomoście. Brzegi zarastają trzcina, pałka, trzcinnik i jeżogłówka, a w czerwcu między nimi pojawia się żółty kosaciec. W szuwarach trzcina dochodzi do czterech metrów wysokości, więc z niektórych ścieżek wody w ogóle nie widać. We wschodniej części jeziora jest niewielka wyspa.

Kiedy przyjść

Najwięcej dzieje się wczesnym rankiem wiosną i na początku lata. Słychać wtedy kolonię mew z daleka, a na otwartej wodzie pływają perkozy z młodymi na grzbiecie. W lipcu i sierpniu kwitną grążele i grzybienie. Jesienią przelatują ptaki wędrowne, a jezioro jest puste i ciche – dobry moment na spokojny spacer. Lornetka bardzo się przydaje; aparat z dłuższym obiektywem jeszcze bardziej.

Spacer między Pogoriami

Pogoria II leży w środku pasa jezior, dlatego łatwo połączyć ją z dłuższą trasą. Do Pogorii I jest około 1,2 km na wschód, a do Pogorii III kawałek na zachód. W praktyce wiele osób trafia nad Pogorię II przypadkiem, jadąc rowerem z jednej dużej plaży na drugą. Warto się zatrzymać choćby na kwadrans – kontrast między gwarną Pogorią III a tutejszą ciszą jest wyraźny.

Ścieżki wokół jeziora nie są wszędzie utwardzone. Po deszczu, zwłaszcza od strony wschodniej, bywa błotniście, więc w kwietniu czy listopadzie lepiej mieć buty, których nie szkoda.

Dojazd i nocleg w pobliżu

Pogoria II leży w dzielnicy Zielona-Pogoria. Najbliższe stacje kolejowe to Dąbrowa Górnicza Gołonóg i Dąbrowa Górnicza Pogoria – obie około 1,6–1,7 km od jeziora w linii prostej. Z centrum miasta można też dojechać rowerem ścieżkami prowadzącymi wzdłuż Pogorii III. Parkingu przy samym użytku ekologicznym nie należy się spodziewać; samochód lepiej zostawić przy jednym z większych jezior i dojść pieszo.

Jeśli planujesz obserwacje ptaków o świcie, sensownie jest przenocować blisko. Nad Pogorią I, około 1,2 km od tego jeziora, działa hotel przy ulicy Żeglarskiej. Do najbliższego szpitala w Dąbrowie Górniczej – oddziału przy ulicy Krasińskiego – jest stąd w linii prostej około 4,3 km. Przy nagłym wypadku nad wodą dzwoń od razu pod 112.

Wędkowanie i zasady na brzegu

Wędkowanie jest jedynym sposobem korzystania z wody, na jaki tu pozwolono. Łowisko podlega ogólnym przepisom i regulaminowi zarządcy wód, więc przed zarzuceniem wędki trzeba mieć odpowiednie zezwolenie i sprawdzić, czy w danym sezonie nie obowiązują dodatkowe ograniczenia. Wędkarze korzystają głównie z kilku pomostów i wydeptanych stanowisk; budowanie nowych przejść przez szuwary szkodzi ptakom i jest w użytku ekologicznym zabronione. Ogniska i biwakowanie nad samym jeziorem też nie wchodzą w grę – na grilla lepiej pojechać na plażę nad Pogorią III, gdzie są do tego wyznaczone miejsca.

Przyroda Pogorii II jest delikatna, a jezioro małe. Właśnie dlatego zostało wyłączone z rekreacji i dlatego wciąż warto tu zaglądać – to kawałek dzikiego krajobrazu, który powstał przypadkiem, w miejscu, gdzie kiedyś stały koparki.