Bulwary nad Czarną Przemszą w Będzinie

Bulwary nad Czarną Przemszą w Będzinie to pas zieleni, alejek i ścieżek wzdłuż rzeki, która płynie przez śródmieście, nieopodal Góry Zamkowej i Starego Miasta. To miejsce spacerów, przejażdżek rowerowych i odpoczynku po zwiedzaniu zamku. Nad rzeką stoi hala Będzin Arena, a w zachodniej części bulwarów – tężnia solankowa.

Rzeka, która była granicą

Czarna Przemsza od zawsze wyznaczała rytm miasta. W połowie XIV wieku, gdy Śląsk znalazł się pod panowaniem czeskim, granica między Koroną a państwem czeskim przebiegała właśnie jej korytem, tuż pod zamkiem. To dlatego Kazimierz Wielki postawił tu warownię: pilnowała przeprawy na szlaku z Krakowa na zachód. Miasto lokowane w 1358 roku rozwijało się między wzgórzem a rzeką.

Dawniej Przemsza wyglądała inaczej niż dziś. Poziom wody był wyższy, a koryto miało inny przebieg, mieszkańcy trudnili się rybołówstwem, a w południowo-zachodniej części miasta działał targ rybny. Po dawnym Rynku Rybnym została nazwa ulicy Targ Rybny. W XX wieku rzekę uregulowano, a jej brzegi przez długi czas pełniły głównie funkcję techniczną – wały, zarośla, zaplecze przemysłowych dzielnic.

Od nabrzeża do miejsca na spacer

Bulwary w obecnej formie powstały w ramach rewitalizacji brzegów rzeki w śródmieściu. Uporządkowano nabrzeża, wytyczono alejki dla pieszych i ścieżki rowerowe, posadzono zieleń i ustawiono ławki. Dziś to jedno z niewielu miejsc w centrum Będzina, gdzie można przejść dłuższy odcinek bez ruchu samochodowego, z widokiem na wzgórze z zamkiem i kościołem Świętej Trójcy.

Najlepszy widok na wzgórze zamkowe otwiera się właśnie z bulwarów. Z dołu dobrze widać, jak stromo wznosi się Góra Zamkowa, a kamienne mury i wieża zamku górują nad dachami Starego Miasta. To częsty kadr na pocztówkach i zdjęciach miasta.

Co jest nad rzeką

Bulwary nad Czarną Przemszą w Będzinie to przede wszystkim przestrzeń do ruchu. Utwardzone alejki nadają się do spaceru z wózkiem i jazdy na rowerze. Wzdłuż rzeki można dojść do mostów i stamtąd skręcić w stronę Starego Miasta.

Nad rzeką stoi hala widowiskowo-sportowa Będzin Arena, w której odbywają się mecze, koncerty i imprezy masowe. W dni wydarzeń na bulwarach jest wyraźnie tłoczniej, a parkingi w okolicy szybko się zapełniają.

W zachodniej części nabrzeża, w stronę Gzichowa, ustawiono tężnię solankową. Takie konstrukcje z gałązkami tarniny, po których spływa solanka, tworzą wokół siebie wilgotne, nasycone solą powietrze. Mieszkańcy przychodzą tu posiedzieć na ławkach i pooddychać. Tężnia nie zastępuje leczenia – osoby z przewlekłymi chorobami układu oddechowego, nadciśnieniem czy chorobami tarczycy powinny wcześniej zapytać lekarza, czy przebywanie przy tężni jest dla nich wskazane. Zasady korzystania i sezon działania tężni podaje miasto; zwykle tego typu urządzenia nie działają zimą.

Praktyczne wskazówki

Bulwary są ogólnodostępne, bez biletów i bez godzin otwarcia. Latem najlepsze są poranki i wieczory, bo w południe przy rzece jest niewiele cienia. Rowerzyści powinni pamiętać, że część alejek jest wspólna z pieszymi – zwłaszcza w weekendy trzeba jechać ostrożnie.

Nad samą wodą nie ma kąpieliska, a wchodzenie do rzeki jest niebezpieczne – nurt i dno bywają zdradliwe, a jakość wody nie pozwala na kąpiel. Dzieci warto mieć na oku przy samym brzegu.

W okolicy bulwarów są przystanki komunikacji miejskiej i dworzec Będzin Miasto, oddalony o kilka minut pieszo. Aktualne połączenia podaje rozkład Transport GZM, a ogólne wskazówki znajdziesz na stronie o dojeździe do Będzina.

Spacer od tężni pod wzgórze

Dobrym pomysłem jest przejście bulwarów od zachodu na wschód. Zaczyna się przy tężni, od strony Gzichowa, i idzie wzdłuż rzeki w stronę śródmieścia. Z każdym krokiem zmienia się widok na Górę Zamkową: najpierw widać zamek z boku, potem całe wzgórze z kościołem Świętej Trójcy na stoku. Z bulwarów warto skręcić w stronę Starego Miasta i dojść do placu Kazimierza Wielkiego, dawnego rynku.

Plac to najstarsza przestrzeń handlowa miasta. Wytyczono go jeszcze przed lokacją w 1358 roku, a badania archeologiczne z 1977 roku wykazały cztery poziomy użytkowania, z których najstarszy sięga X–XI wieku. Północną pierzeję rynku zburzyli Niemcy w czasie okupacji, dlatego plac wygląda dziś inaczej niż na przedwojennych fotografiach. Stąd do zamku i kościoła jest już tylko kilka minut pod górę.

Cała pętla – bulwary, rynek, wzgórze i powrót nad rzekę – to około dwóch kilometrów, które spokojnie da się przejść w godzinę bez zwiedzania wnętrz.

Jak dojść z centrum

Bulwary leżą w samym śródmieściu. Ze Starego Rynku schodzi się w stronę rzeki kilka minut. Od dworca Będzin Miasto to około 700 metrów, czyli mniej więcej 10 minut spaceru. Spod zamku najprościej zejść ulicami Starego Miasta w kierunku mostu – rzeka jest widoczna z wieży, więc łatwo się zorientować.

Rzeka w krajobrazie Zagłębia

Czarna Przemsza bierze początek na Wyżynie Śląsko-Krakowskiej, przepływa przez Będzin i dalej przez Sosnowiec, a potem łączy się z Białą Przemszą, tworząc Przemszę – dopływ Wisły. Dla Zagłębia przez wieki była osią osadnictwa i ważną drogą, a w czasach przemysłowych także odbiornikiem ścieków z kopalń i zakładów. Dlatego jeszcze kilkadziesiąt lat temu mało kto myślał o spacerach nad jej brzegiem. Bulwary są dobrym przykładem tego, jak miasta regionu odzyskują rzeki dla mieszkańców.

Na bulwarach można zatrzymać się na dłużej z dziećmi – trawniki i ławki dają miejsce na przerwę, a dzieci na rowerkach mogą tu jeździć z dala od ruchu samochodowego.

Co jest w pobliżu

Rzeka płynie u stóp wzgórza, na którym stoi średniowieczny zamek – około pół kilometra spaceru pod górę. W stronę Gzichowa leży pałac Mieroszewskich z parkiem, a od tężni do pałacu jest niespełna 600 metrów. Na wschód od bulwarów, przy ulicy Potockiego, mieści się dom modlitwy Mizrachi.

Bulwary nad Czarną Przemszą w Będzinie to dobre zakończenie dnia zwiedzania: po zamku, kościele i muzeach można zejść nad wodę, usiąść na ławce i spojrzeć na wzgórze z dołu. Szersze informacje o tej części miasta są na stronie Śródmieście.